Son Dakika
21 Ekim 2021 Perşembe

Bugüne kadar en tartışmalı altı Nobel Barış Ödülü kime verildi?

07 Ekim 2021 Perşembe, 12:24

Nobel Barış Ödülü’nün kazananı Cuma günü Türkiye saatiyle 13.00’te açıklanacak. Bu yıl ödülü kimin alacağını henüz bilmesek de bugüne kadar ödül alan kişilerden bazılarının tartışmalara yol açtığını biliyoruz.

Dünyanın en prestijli ödülleri arasında kabul edilen Nobel Barış Ödülü, İsveçli bilim adamı, iş adamı ve hayırsever Alfred Nobel tarafından kurulan heyet tarafından veriliyor.

Fakat siyasi doğası gereği, bu ödül diğer beş ödüle göre hep daha tartışmalı oldu.

Bugüne kadarki en tartışmalı altı kazananı ve bir de kazanamayanı inceledik.

Barack Obama

Obama 2009'da ödülü kazandığında yalnızca dokuz aydır görevdeydi
Fotoğraf altı yazısı, Obama 2009’da ödülü kazandığında yalnızca dokuz aydır görevdeydi

Pek çok kişi Barack Obama 2009’da ödülü kazandığında şaşkınlığa uğramıştı, buna Obama’nın kendisi de dahil.

2020’de yayınladığı anılarında, haberi duyduğunda ilk verdiği tepkinin “Ne için?” olduğunu yazdı.

Yalnızca dokuz aydır görevde olan bir kişiye ödül verilmesini erken bulanlar çoktu.

Hatta ödül için aday gösterme süresi, Obama’nın göreve başlamasından yalnızca 12 gün sonra bitmişti.

2015’te BBC’ye konuşan Nobel Enstitüsü’nün eski direktörü Geir Lundestad, ödülü veren komitenin sonradan bu karardan pişman olduğunu ima etmişti.

Obama’nın görev yaptığı iki dönemde ABD askerleri Afganistan, Irak ve Suriye’de çatışmalara dahildi.

Yaser Arafat

Yasser Arafat (left) poses with Israeli Prime Minister Yitzak Rabin and Israeli Foreign Minister Shimon Peres during the Nobel Peace Prize ceremony in 1994
Fotoğraf altı yazısı, 1994’te Yaser Arafat’ın (solda) ödülü kazanması, seçici komitede de ayrılığa yol açmıştı

Filistinli lider Yaser Arafat, İsrail Başbakanı İzak Rabin ve İsrail Dışişleri Bakanı Şimon Peres 1994’te Oslo Barış Anlaşması’nı imzalamaları nedeniyle ödüle layık görüldü.

O dönemde bu anlaşmanın İsrail-Filistin sorununu çözeceği umuluyordu.

Geçmişte silahlı mücadele vermiş birinin bu ödülü alması hem İsrail’de hem de dünyada tartışmalara neden oldu.

Arafat’ın adaylığı bile Nobel Komitesi’nde ayrılığa yol açtı.

Komitenin üyelerinden Norveçli siyasetçi Kare Kristiansen bunu protesto etmek için komiteden ayrıldı.

Aung San Suu Kyi

Aung San Suu Kyi
Fotoğraf altı yazısı, Aung San Suu Kyi’nin Arakan krizindeki tutumu, 1991’de aldığı ödülün geri alınması için çağrılara yol açtı

Myanmarlı politikacı Aung San Suu Kyi, Mayanmar’daki ordu yönetimine karşı verdiği barışçıl mücadele ile 1991’de bu ödülü kazanmıştı.

Fakat 20 yıl sonra, BM tarafından soykırım olarak nitelenen Arakanlı Müslümanlara karşı işlenen insan hakları ihlalleri ve katliamlara sessiz kalması nedeniyle ciddi bir şekilde eleştirildi.

Ödülünün geri alınması için çağrılar yapılsa da Nobel Ödülleri’nin kuralları böyle bir şeye izin vermiyor.

Abiy Ahmed

Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed
Fotoğraf altı yazısı, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed ödülü 2020’de kazanmıştı

Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, komşusu Eritre ile yıllardır süren sınır sorununun çözümünde üstlendiği rol nedeniyle ödülü kazandı.

Fakat birkaç ay sonra bu karar sorgulanmaya başlandı.

Uluslararası toplum Ahmed’in, ülkenin kuzeyindeki Tigray bölgesine orduyu göndermesini eleştirdi.

Oradaki çatışmalarda binlerce kişi öldü.

Birleşmiş Milletler durumu “içler acısı bir felaket” olarak niteledi.

Wangari Mathai 

Wangari Mathai
Fotoğraf altı yazısı, Wangari Mathai, HIV’in kökenine dair görüşleri nedeniyle eleştirilmişti

Kenyalı aktivist 2004’te bu ödülü kazanan ilk Afrikalı kadın oldu.

Fakat sonraki yıllarda HIV ve AIDS hakkındaki açıklamaları çokça eleştirildi.

Mathai HIV’in siyahları öldürmek için yaratılmış bir biyolojik silah olduğunu öne sürüyordu.

Bu iddiayı destekleyen tek bir bilimsel kanıt yok.

Henry Kissinger 

Henry Kissinger (sağda) ve Le Duc Tho (kolu havada) 1973'te ödülün ortak kazananı ilan edildi fakat Vietnamlı siyasetçi ödülü reddetti
Fotoğraf altı yazısı, Henry Kissinger (sağda) ve Le Duc Tho (kolu havada) 1973’te ödülün ortak kazananı ilan edildi fakat Vietnamlı siyasetçi ödülü reddetti

ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger 1973’te ödülü kazandı.

Kamboçya’da gizli bombardımanlar ve Güney Amerika’daki ölüm saçan askeri rejimlere destek vermek gibi ABD dış politikasının en eleştirilen hamlelerinden bazılarına dahil olmuş bu kişiye ödül verilmesi, epey eleştiri topladı.

Kissinger ödüle, Vietnam Savaşı’nda ateşkes anlaşmasının imzalanmasındaki rolü nedeniyle Kuzey Vietnamlı lider Le Duc Tho ile birlikte layık görülmüştü.

Vietnamlı lider ödülü reddederken Nobel Ödül Komitesi’nden iki kişi de Kissinger’a ödül verilmesini protesto etmek için istifa etti.

New York Times ise ödüle Nobel Savaş Ödülü adını verdi.

Ödüle layık görülmeyen Gandhi

Gandhi, bugüne kadar ödül kazananlar listesinde adı olmayan en dikkat çekici isim olabilir
Fotoğraf altı yazısı, Gandhi, bugüne kadar ödül kazananlar listesinde adı olmayan en dikkat çekici isim olabilir

Bazen de Nobel Barış Ödülü’nün verilmediği kişiler dikkat çeker.

Bu alanda en dikkat çeken isim, muhtemelen Mahatma Gandhi’dir.

Birden fazla kere aday gösterilse de, 20. yüzyıldaki pasifist hareketin simgesi olan Hint siyasetçi ödülü hiçbir zaman kazanamadı.

2006’da Barış Ödülü’nü veren komitenin başında bulunan Norveçli tarihçi Geir Lundestad, Gandhi’nin listedeki en büyük eksiklik olduğunu söylemişti.(BBC)

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

KAZAKİSTAN.KZ HABER SİTESİ